Skip to content

මධ්‍යසාර පාන පිළිබඳ හැඳින්වීමක්

එතනෝල් ලෙසද හඳුන්වන ඇල්කොහොල් යනු යීස්ට් මගින් සීනි පැසවීම හරහා නිපදවන රසායනික සංයෝගයක් සහ මනෝ ක්‍රියාකාරී ද්‍රව්‍යයකි. එය පරිභෝජනය කරන විට මනෝභාවය, සංජානනය සහ හැසිරීම් වල වෙනස්කම් ඇති කිරීමට හැකියාවක් ඇත. මත්පැන්, බියර්, වයින්, ස්ප්රීතු වැනි විවිධ වර්ගවල මධ්‍යසාර පාන වර්ග වල බහුලව දක්නට ලැබේ.

එය මධ්‍යම ස්නායු පද්ධතියේ (Central Nervous System) අවපීඩකයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීමේ හැකියාව, මොළයේ ක්‍රියාකාරිත්වය මන්දගාමී කිරීම සහ ශරීරයේ බොහෝ පද්ධතිවල ක්‍රියාකාරිත්වයට බලපෑම් කිරීම සඳහා ප්‍රසිද්ධය. බීම වල ඇති මධ්‍යසාර ප්‍රමාණය සාමාන්‍යයෙන් මනිනු ලබන්නේ ඇල්කොහොල් පරිමාව (ABV) අනුව වන අතර එය එම පානයෙහි ඇති එතනෝල් ප්‍රතිශතය නියෝජනය කරයි.

මත්පැන් පිළිබඳ ඉතිහාසය වසර දහස් ගණනක් ඈතට දිවෙන මානව ශිෂ්ටාචාරයේ කතාව සමඟ බද්ධ වී ඇත. විවිධ සංස්කෘතීන්, ආගමික පිළිවෙත්, සමාජ රැස්වීම් සහ ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් වලදී මත්පැන් සැලකිය යුතු කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇත.

මධ්‍යසාරයේ මූලාරම්භය මෙසපොතේමියාවේ (වර්තමාන ඉරාකය) සහ චීනයේ පැරණි ශිෂ්ටාචාර දක්වා දිව යයි. ක්‍රිස්තු පූර්ව 7,000 සිට 6,000 දක්වා කාලය තුළ මෙසපොතේමියාවේ සුමේරියානුවන් බාර්ලි භාවිතයෙන් බියර් සාදන අතර චීන ජාතිකයන් සහල් පැසවීමේදී මධ්‍යසාර පාන නිෂ්පාදනය කළහ.

මත්පැන් මුල් ශිෂ්ටාචාරවල අනිවාර්ය අංගයක් ලෙස දිගටම පැවතුනි. පුරාණ ඊජිප්තුවේ බියර් සහ වයින් සංස්කෘතික හා ආගමික වැදගත්කමක් දරයි. ඊජිප්තුවරුන් විශ්වාස කළේ දෙවිවරුන් ඔවුන්ට බියර් තෑග්ගක් ලෙස ලබා දුන් බවයි, එය ඔවුන්ගේ එදිනෙදා ජීවිතයේදී සහ ආගමික උත්සවවලදී තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය. මධ්‍යධරණී කලාපයේ, ග්‍රීක සහ රෝම වැනි ශිෂ්ටාචාරවල වයින් නිෂ්පාදනය සහ පරිභෝජනය ප්‍රමුඛ විය.

මධ්‍යතන යුගයේදී Distillation පිළිබඳ දැනුම අරාබි ලෝකයේ සිට යුරෝපය දක්වා ව්‍යාප්ත විය. Distillation මගින් වැඩි ඇල්කොහොල් අන්තර්ගතයක් සහිත ස්ප්‍රීතු නිපදවීමට ඉඩ ලබා දෙන ලදී. මුලින් ඖෂධීය අරමුණු සඳහා භාවිතා කරන ලද Distillation කරන ලද ස්ප්‍රීතු පසුව මධ්‍යසාර පාන ලෙස ජනප්‍රිය විය. බ්‍රැන්ඩි, වයින් වලින් ලබාගත් ස්ප්‍රීතුවක් වූ අතර එය මුල්ම Distillation කරන ලද ස්ප්‍රීතු වලින් එකක් ලෙස මතු විය.

පුනරුද යුගයේදී, විද්‍යාවේ සහ ගවේෂණවල දියුණුව නව දේශයන් සොයා ගැනීමට සහ භාණ්ඩ හුවමාරුවට හේතු විය. ලෝකයේ විවිධ ප්‍රදේශවලට මත්පැන් හඳුන්වාදීම මෙයට ඇතුළත් විය. යුරෝපීය ගවේෂකයන් මිදි, බාර්ලි සහ අනෙකුත් භෝග ඇමරිකාවට ගෙන ආ අතර, නව ලෝකයේ මිදි වතු, බීර කර්මාන්තශාලා සහ ස්කාගාර පිහිටුවීමට හේතු විය.

18 වන සහ 19 වන සියවස්වල කාර්මික විප්ලවය මත්පැන් නිෂ්පාදනයේ හා බෙදා හැරීමේ දියුණුවල් ඇති කළේය. වාෂ්ප බලය සහ වැඩිදියුණු කළ ප්‍රවාහන පද්ධති වැනි තාක්‍ෂණයේ දියුණුව වඩාත් කාර්යක්ෂම නිෂ්පාදනයට සහ මධ්‍යසාර පාන වර්ග විශාල වශයෙන් බෙදා හැරීමට ඉඩ සැලසීය. ස්කාගාර කර්මාන්තශාලා බවට පත් වූ අතර, වාණිජ සන්නාමවල නැගීම සහ නිෂ්පාදන ක්‍රම ප්‍රමිතිකරණයට හේතු විය.

20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී, එක්සත් ජනපදය ඇතුළු රටවල් කිහිපයක් මත්පැන් නිෂ්පාදනය, විකිණීම සහ බෙදා හැරීම තහනම් කරන තහනම් නීති ක්‍රියාත්මක කළේය. තහනම (Prohibition) යනු මත්පැන් අනිසි භාවිතය සම්බන්ධ සමාජ හා සෞඛ්‍ය ගැටළු විසඳීමට ගත් උත්සාහයකි. කෙසේ වෙතත්, එය නීති විරෝධී මත්පැන් වෙළඳාම සහ සංවිධානාත්මක අපරාධ වර්ධනය වීමට හේතු විය. මත්පැන් සම්බන්ධයෙන් යම් යම් සීමා කිරීම් සහ රෙගුලාසි අද ක්‍රියාත්මක වුවද, බොහෝ රටවල තහනම් නීති අවසානයේ අවලංගු කරන ලදී. මෙම කාලය ඉතා රසවත් කාලපරිච්ඡේදයක් වූ බැවින් මා ඒ පිළිබද ලිපියක් ඉදිරියේදී ලිවීමට බලාපොරොත්තු වෙමු.

අද මධ්‍යසාර යනු බියර්, වයින්, ස්ප්‍රීතු, මත්පැන් සහ කොක්ටේල් ඇතුළු පුළුල් පරාසයක පාන වර්ග ඇතුළත් ඩොලර් බිලියන ගණනක කර්මාන්තයකි. බීර කර්මාන්තශාලා, වයින් කර්මාන්තශාලා සහ ස්කාගාර පාරිභෝගිකයින්ට විවිධ රසයන් සහ විවිධ හැඩයන් ලබා දෙමින් ජනප්‍රියත්වයට පත්ව ඇත. වගකීම් සහිත මත්පැන් පානය සහ අධ්‍යාපනය අවධාරණය කරමින් මත්පැන් පරිභෝජනයේ සංස්කෘතික හා සමාජීය අංශ අඛණ්ඩව විකාශනය වේ.

මධ්‍යසාර නිෂ්පාදන ක්‍රම සහ අමුද්‍රව්‍ය මත පදනම්ව මත්පැන් වර්ග කිහිපයක් තිබේ.

1 බියර්

බියර් මූලික වශයෙන් ප්‍රධාන අමුද්‍රව්‍ය හතරකින් සාදනු ලැබේ. ඒවා වන්නේ ජලය, මෝල්ට් කළ ධාන්‍ය (සාමාන්‍යයෙන් බාර්ලි), හොප්ස් (Hops) සහ යීස්ට්. පෙරන ක්‍රියාවලියට මෝල්ට් කිරීම (Malting), පොඩි කිරීම (Mashing), උණු කිරිම (Boiling), පැසවීම (Fermentation) සහ තත්ව සමීකරණය (Conditioning) ඇතුළු ප්‍රධාන පියවර කිහිපයක් ඇතුළත් වේ. සෑම පියවරක්ම බියර් අවසාන නිෂ්පාදනයේ රසය, සුවඳ සහ සමස්ත ලක්ෂණ සඳහා දායක වේ.

බියර් වල විවිධාකාර වර්ග ඇත. ඒ සෑම එකක්ම තමන්ගේම අද්විතීය ගුණාංග සහ සංස්කෘතික ආභාෂ ඇත. සැහැල්ලු සහ ප්‍රබෝධමත් ලාගර්වල සිට පොහොසත් හා සංකීර්ණ ස්ටවුට් දක්වා ස IPA වල සිට ඇඹුල් සහ පලතුරු දක්වා, බියර් වර්ග පරාසය අති විශාලය. කැපී පෙනෙන උදාහරණ ලෙස Pilsner, Stout, India Pale Ale (IPA), Belgian Trappist Beers, Wheat Beer සහ තවත් බොහෝ දේ ඇතුළත් වේ. විවිධ බියර් වර්ග ගවේෂණය කිරීම බියර් ලෝලීන්ට ඉතා ප්‍රියජනක අත්දැකීමක් වේ.

මෑත දශක කිහිපය තුළ, Craft Breweries බියර් කර්මාන්තයේ පුනරුදයක් ඇති කර තිබේ. කුඩා පරිමාණ නිෂ්පාදනය සහ ගුණාත්මකභාවය සහ නවෝත්පාදනය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම සඳහා ප්‍රසිද්ධ වූ Craft Breweries ලොව පුරා බිහි වී ඇත. මෙම බීර නිෂ්පාදන සාම්ප්‍රදායික බියර් වල සීමාවන් ඉදිරියට තල්ලු කරමින් අමුද්‍රව්‍ය, රස සහ බීර සෑදීමේ නව ක්‍රම සමඟ අත්හදා බැලීම සිදු කරයි.

2 වයින්

වයින් එහි රසයන් සහ ලක්ෂණ වලට ලොව පුරා වගා කරන විවිධ මිදි ප්‍රභේදවලට ණයගැති වේ. Noble Cabernet Sauvignon සහ Elegant Chardonnay සිට Aromatic Riesling සහ Vibrant Pinot Noir දක්වා වයින් වල අවසාන නිෂ්පාදනයට මිදි ප්‍රභේදවලින් එහි සුවිශේෂී පෞරුෂය ලබා දෙයි. තවද, මිදි වත්තක පස, දේශගුණය, ටෙරොයර් සංකල්පය (Concept Of Terroir) නිසා විශේෂිත ප්‍රදේශවලින් ලැබෙන වයින්වල අද්විතීය රසයන් සහ සුවඳ වැඩි කරයි.

වයින් සෑදීමේ කලාව ඉදුණු මිදි අස්වැන්නෙන් ආරම්භ වන ඉතා සූක්ෂම ක්‍රියාවලියක් ඇතුළත් වේ. මිදි කුඩු කර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස යුෂ පැසවීම සිදු කරයි, යීස්ට් සීනි මධ්‍යසාර බවට පරිවර්තනය කරයි. පැසවීමේදී වයින් නිෂ්පාදකයාගේ තේරීම්, එනම් කාලසීමාව, උෂ්ණත්වය සහ ඕක් බැරල් භාවිතය වයින්වල අවසාන විලාසය සහ ස්වභාවය කෙරෙහි බෙහෙවින් බලපායි. පැරණි කිරිම, මිශ්‍ර කිරීම සහ බෝතල් කිරීම මගින් වයින් රස විඳීමට සූදානම් වීමට පෙර වයින් සෑදීමේ ක්‍රියාවලිය සම්පූර්ණ කරයි.

වයින් ලෝකය යනු වර්ග රාශියක් ඇති නිධානයක් වන අතර, ඒ සෑම එකක්ම එහි කලාපයට ආවේණික වූ ලක්ෂණ ප්‍රකාශ කරයි. ප්‍රංශය, ඉතාලිය සහ ස්පාඤ්ඤය වැනි පැරණි ලෝක ප්‍රදේශ වල සිට එක්සත් ජනපදය, ඕස්ට්‍රේලියාව සහ ආර්ජන්ටිනාව වැනි නව ලෝක ප්‍රදේශ දක්වා වයින් විවිධ ටෙරොයිර් සහ වයින් සාදන සම්ප්‍රදායන් ඇත. මෙම වර්ග ප්‍රබෝධමත් සුදු වයින්වල සිට දීප්තිමත් වයින්, ශක්තිමත් වයින් සහ අතුරුපස වයින් ඇතුළු වර්ග රාශියක් දක්ව විහිදේ.

3 ස්ප්‍රීතු

Distilled පාන ලෙසද හැඳින්වෙන ස්ප්‍රීතු, ලොව පුරා සිටින රසඥයින්ගේ තාල සහ පරිකල්පනය දිගු කලක් තිස්සේ ආකර්ෂණය කර ඇත. වයස්ගත විස්කිවල පිරිපහදු කළ අලංකාරයේ සිට උද්භිද විද්‍යාත්මක-ආශ්‍රිත ජින් වල විචිත්‍රවත් සංකීර්ණත්වය දක්වා, ස්ප්‍රීතු විවිධ රසයන්, සුවඳ සහ සම්ප්‍රදායන් ඔස්සේ නිශ්පාදනය කර ඇත.

Distillation කිරීමේ ක්‍රියාවලියට පැසුණු ද්‍රවයක් රත් කිරීම, වාෂ්ප අල්ලා ගැනීම සහ සිසිල් කිරීම මගින් ස්ප්‍රීතු නිෂ්පාදනය කළ හැකි. Distillation කළ පාන සාමාන්‍යයෙන් පැසුණු ධාන්‍ය, පලතුරු හෝ වෙනත් ස්වාභාවික අමුද්‍රව්‍ය වලින් සාදා ඇත. ස්ප්‍රීතු වල විවිධ හැඩයන් සහ ගුණාංග නිර්මාණය කිරීම සඳහා නිශ්පාදකයින් විසින් Pot Stills, Columns Stills සහ Continues Distillation වැනි විවිධ ක්‍රම භාවිතා කරයි.

ස්ප්‍රීතු ප්‍රධාන වශයෙන් වර්ග හතරකට දැක්විය හැකිය.

• විස්කි - විස්කි ඔවුන්ගේ පොහොසත් රසයන් සහ ඒවායේ නිෂ්පාදනය සඳහා අවශ්‍ය කැපවීම සඳහා ප්‍රසිද්ධය. ස්කොච් විස්කි සිට අයර්ලන්ත විස්කි දක්වා, ඇමරිකානු බර්බන් සිට ජපන් විස්කි දක්වා, සෑම විලාසිතාවක්ම කලාපීය වෙනස්කම්, දේශීය අමුද්‍රව්‍ය සහ පරිණත ක්‍රියාවලීන් අනුව හැඩගැසුණු වෙනස් ලක්ෂණ දරයි. විස්කි බොහෝ විට ඕක් බැරල් වල වයස්ගත වන අතර, කාලයත් සමඟ එහි සංකීර්ණත්වය සහ අද්විතීය රසයන් වර්ධනය කිරීමට ඉඩ සලසයි.

• වොඩ්කා - එහි පැහැදිලි පෙනුම සහ උදාසීන රසකාරක පැතිකඩ සඳහා ප්‍රසිද්ධ වොඩ්කා, කොක්ටේල් සඳහා පදනමක් ලෙස ජනප්‍රිය වී ඇත. නවීන වෙනස්කම් වලදී වෙනත් අමුද්‍රව්‍ය භාවිතා කළ හැකි වුවද එය සාම්ප්‍රදායිකව ධාන්‍ය හෝ අර්තාපල් වලින් Distillation කරයි. වොඩ්කා වල සංශුද්ධතාවය සහ සුමට බව සාක්ෂාත් කරගනු ලබන්නේ Distillation  සහ පෙරීමේ ක්‍රියාවලීන් මගිනි.

• රම් - කැරිබියානු උක් වගාවෙන් උපත ලද රම්, මුහුදු කොල්ලකරුවන්ගේ කථා සහ වික්‍රමාන්විත ගවේෂණ සමඟ බද්ධ වූ විචිත්‍රවත් ඉතිහාසයක් දරයි. මොලැසස් (Molasses) හෝ උක් යුෂ වලින් Distillation කරන ලද රම් සැහැල්ලු (Light), අඳුරු (Dark), වයස්ගත (Aged), කුළුබඩු (Spiced) සහ කෘෂිකාර්මික (Agricole) ඇතුළු පුළුල් පරාසයක වර්ග ඇත. සෑම ප්‍රභේදයක්ම Distillation කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සහ වයසට යාමේ ක්‍රියාවලිය මගින් එහි තත්වයන්ට බලපෑම් කරන එහි අද්විතීය ස්වභාවයක් ලබා දෙයි.

• ජින් - උද්භිද විද්‍යාවෙන් රස කළ පානයක් වන ජින් මෑත වසරවලදී යළිත් පිබිදීමක් අත්විඳ ඇත. ජුනිපර් බෙරි (Juniper Berries) යනු ජින් වල කොඳු නාරටිය වේ. Distillation වලින් පසුව පැඟිරි ලෙලි, කුළුබඩු සහ ඖෂධ පැළෑටි වැනි අතිරේක උද්භිද විද්‍යාත්මක රසයන් ‍යොදා ජින් වල විශාල පරාසයක් නිර්මාණය කරයි. සම්භාව්‍ය ලන්ඩන් ඩ්‍රයි ජින් සිට සමකාලීන සහ ශිල්පීය ජින් වර්ග දක්වා, ජින් මිශ්‍ර විද්‍යාවේ (Mixology) හැකියාවන්ගෙන් යුත් ලෝකයක් ඉදිරිපත් කරයි.

4 මත්පැන් (Liquor)

බොහෝ විට "කෝඩියල්" ලෙස හඳුන්වනු ලබන මත්පැන්, ඔවුන්ගේ සිත් ඇදගන්නා රස, විචිත්‍රවත් වර්ණ සඳහා ප්‍රසිද්ධ වූ මධ්‍යසාර පාන වර්ග වේ. විවිධ රසකාරක සමඟ සාමාන්‍යයෙන් බ්‍රැන්ඩි හෝ මධ්‍යස්ථ මධ්‍යසාර (Neutral Alcohal) වලින් මූලික ස්ප්‍රීතුවක් (Base Spirit) පුරවා ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය හරහා මත්පැන් නිර්මාණය වේ. මේවාට පලතුරු, ඖෂධ පැළෑටි, කුළුබඩු, ඇට වර්ග, හෝ කෝපි බෝංචි පවා ඇතුළත් කළ හැකිය. එවිට එම මිශ්‍රණය සීනි හෝ වෙනත් රසකාරක සමඟ පැණිරස කරන අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මත්පැන් වල ලාක්ෂණික පැණි රස ඇති වේ. සමහර මත්පැන් ඒවායේ රසයන් වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා වයස්ගත කිරීම හෝ මිශ්‍ර කිරීමේ ක්‍රියාවලීන් ද සිදු කරයි.

චොකලට් මත්පැන් සිට ඇරෝමැටික ශාකසාර සංයෝජන දක්වා සෑම රසයකටම ගැලපෙන මත්පැන් තිබේ. සමහර ජනප්‍රිය උදාහරණ වන්නේ Amaretto (ආමන්ඩ් රසැති මත්පැන්), Limoncello, Zesty (ලෙමන් රසැති මත්පැන්) සහ Frangelico (Hazelnut රසැති මත්පැන්) ලෙස වර්ග ගණනකි. අනෙකුත් කැපී පෙනෙන ප්‍රභේදවල කෝපි මත්පැන්, ඖෂධීය ආහාර දිරවීමේ ද්‍රව්‍ය, පලතුරු මත පදනම් වූ මත්පැන් සහ ක්‍රීම් නිර්මාණ ඇතුළත් වේ.

මිශ්‍ර විද්‍යාව තුළ මත්පැන්වලට සැලකිය යුතු පැවැත්මක් ඇත. එහිදී ඔවුන් කොක්ටේල් සහ මිශ්‍ර බීම සඳහා ඔවුන්ගේ අද්විතීය රසයන් සහ පැණිරස ලබා දෙයි. බාර්ටෙන්ඩර් සහ කොක්ටේල් ලෝලීන් මත්පැන්, ප්‍රාථමික හා ද්විතියික අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස භාවිතා කරයි. එය ඔවුන්ගේ නිර්මාණ සඳහා ගැඹුර, සංකීර්ණත්වය සහ සමබරතාවය ගෙන එයි. අතුරුපස, සෝස් වර්ග සහ රසකැවිලි සඳහා ස්පර්ශයක් එක් කරමින් සූපශාස්ත්‍ර යෙදුම්වල ද මත්පැන් නිතර භාවිතා වේ.

එහෙනම් අපි ඊළග ලිපියෙන් මධ්‍යසාර වල අන්තර්ගතය සහ ඒකක, කෙටි කාලීන සහ දිගු කාලීන කායික හා මානසික බලපෑම් සහ මධ්‍යස්ථව මෙන්ම වගකීම් සහිතව භාවිතය ගැන කතා කරමු.

Latest