Skip to content

" ලිබරල්වාදය ස්ථාවර ධර්මයක් නොවන අතර, එහි අර්ථය කාලයත් සමඟ සහ විවිධ සන්දර්භයන් තුළ වෙනස් විය හැක. කෙසේ වෙතත්, ලිබරල්වාදය යනු පුද්ගල නිදහස, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලනය සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය සඳහා කැපවීමකි. එය ධාරිතාව පිළිබඳ විශ්වාසයකි. මිනිසුන්ගේ සාමයෙන් සහ සමෘද්ධියෙන් එකට ජීවත් වීමට, අන් අයගේ අයිතිවාසිකම්වලට ගරු කරමින් තමන්ගේම අවශ්‍යතා ඉටු කිරීමට සහ සැමට වඩා සාධාරණ හා සාධාරණ සමාජයක් නිර්මාණය කිරීමට." - සමන්තා පවර් (Samantha Power), එක්සත් ජාතීන්ගේ හිටපු එක්සත් ජනපද තානාපතිනිය.

Samantha Power

ලිබරල්වාදය යනු කුමක්ද?

ලිබරල්වාදය යනු නිදහස, සමානාත්මතාවය සහ පුද්ගල අයිතිවාසිකම් යන මූලධර්ම මත පදනම් වූ දේශපාලන හා සදාචාරාත්මක දර්ශනයකි. එය 17 වන සහ 18 වන ශතවර්ෂ වලදී නිරපේක්ෂ රාජාණ්ඩු සහ වෙනත් ආකාරයේ අධිකාරීවාදයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස මතු විය.

එහි හරය තුළ ලිබරල්වාදය පුද්ගල නිදහසේ සහ ස්වාධීනත්වයේ වැදගත්කම අවධාරණය කරයි. ලිබරල්වාදීන් විශ්වාස කරන්නේ රාජ්‍යයේ හෝ වෙනත් පුද්ගලයන්ගේ අනවශ්‍ය ඇඟිලි ගැසීම්වලින් තොරව පුද්ගලයන්ට තමන්ගේ අවශ්‍යතා සහ ඉලක්ක කරගෙන යාමට නිදහස තිබිය යුතු බවයි. ඔවුන්ගේ ජාතිය, ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය, ආගම හෝ වෙනත් ලක්ෂණ නොසලකා සියලු පුද්ගලයින්ට සමාන අයිතිවාසිකම් සහ අවස්ථාවන්හි වැදගත්කම ඔවුන් විශ්වාස කරයි.

රජය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ලිබරල්වාදීන් සාමාන්‍යයෙන් පුද්ගල අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ පොදු යහපත ප්‍රවර්ධනය කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින්, රාජ්‍යය සඳහා සීමිත කාර්යභාරයක් වෙනුවෙන් පෙනී සිටියි. රජය මහජනතාවට වගකියන බව සහතික කිරීම සඳහා හොඳම මාර්ගය ලෙස ඔවුන් දකින බැවින් ඔවුන් ද ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට සහාය වීමට නැඹුරු වෙති.

ලිබරල්වාදයේ මූලාරම්භය 17 වන සහ 18 වන සියවස්වල යුරෝපයේ මතු වූ සංස්කෘතික හා බුද්ධිමය ව්‍යාපාරයක් වන ප්‍රබුද්ධ චින්තකයින් (Enlightenment Thinkers)  දක්වා දිව යයි. ප්‍රබුද්ධ චින්තකයින් හේතුව, විද්‍යාව සහ පුද්ගල නිදහස අවධාරණය කළ අතර ඔවුන්ගේ අදහස් බොහෝ ලිබරල් මූලධර්ම සඳහා අඩිතාලම දැමීමට උපකාරී විය.

පැරණිතම ලිබරල් දාර්ශනිකයෙකු වූයේ 17 වන සියවසේ ජීවත් වූ ඉංග්‍රීසි දාර්ශනිකයෙකු වූ ජෝන් ලොක් (John Locke) ය. රජය සහ පුද්ගල අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ලොක්ගේ ලේඛන බොහෝ ලිබරල්වාදීන්ගේ අදහස් හැඩගැස්වීමට උපකාරී විය.

John Locke

ලිබරල්වාදය 18 වැනි සියවසේ අගභාගයේ සහ 19 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේදී, විශේෂයෙන්ම බටහිර යුරෝපයේ සහ උතුරු ඇමරිකාවේ වේගවත් විය. මෙම කාලය තුළ බොහෝ ලිබරල්වාදීන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, සිවිල් අයිතිවාසිකම් සහ ආර්ථික නිදහස වෙනුවෙන් පෙනී සිටි අතර, ඔවුන් බොහෝ විට කොන්සර්වේටිව් සහ ඒකාධිපති බලවේග සමඟ ගැටුණි.

එක්සත් ජනපදයේ ලිබරල්වාදය රට පිහිටුවීමේ දී ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය. 1776 දී ලියන ලද නිදහස් ප්‍රකාශය (Declaration Of Independence) ලිබරල් මූලධර්ම පිළිබඳ සම්භාව්‍ය ප්‍රකාශයක් වන අතර එය පුද්ගල අයිතිවාසිකම් සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩුවේ වැදගත්කම අවධාරණය කරයි.

Declaration Of Independence

යුරෝපයේ, ලිබරල්වාදය බොහෝ විට ධනවාදයේ නැගීම හා කාර්මිකකරණයේ වර්ධනය සමඟ සම්බන්ධ විය. බොහෝ ලිබරල් චින්තකයින් විශ්වාස කළේ පුද්ගල නිදහස සහ ආර්ථික වර්ධනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා නිදහස් වෙලඳපොල සහ ආර්ථික තරඟය අත්‍යවශ්‍ය බවයි.

20 වන සියවසේදී, ලිබරල්වාදය ෆැසිස්ට්වාදයේ සහ කොමියුනිස්ට්වාදයේ නැගීම මෙන්ම ලිබරල් මූලධර්මවල වලංගුභාවය ප්‍රශ්න කළ සමහර පශ්චාත් නූතනවාදීන්ගේ විවේචන ඇතුළු බොහෝ අභියෝගවලට මුහුණ දුන්නේය. කෙසේ වෙතත්, ලිබරල් අදහස් ලෝකයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල දේශපාලනයට සහ සමාජයට දිගින් දිගටම බලපෑම් කළ අතර ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය බොහෝ රටවල ප්‍රමුඛ රාජ්‍ය ස්වරූපය බවට පත්විය.

ලිබරල්වාදයේ විවිධ ආකාර කිහිපයක් ඇත. ඒ සෑම එකක්ම රාජ්‍යයේ භූමිකාව, ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය සහ සමාජ සාධාරණත්වය වැනි කාරණා සම්බන්ධයෙන් තමන්ගේම විශේෂිත අදහස් ඇත.

1 සම්භාව්‍ය ලිබරල්වාදය (Classical Liberalism) යනු ලිබරල්වාදයේ පැරණිතම සහ සාම්ප්‍රදායික ආකාරය වන අතර එය 18 වන සියවස දක්වා දිව යයි. එය තනි පුද්ගල නිදහස, සීමා සහිත රජය සහ නිදහස් වෙළඳපොල යන අදහස් මත පදනම් වේ. සම්භාව්‍ය ලිබරල්වාදීන් විශ්වාස කරන්නේ පුද්ගලයන් අන් අයට හානියක් නොවන තාක්, රාජ්‍ය මැදිහත්වීමකින් තොරව තම අභිලාෂයන් සහ ඉලක්ක කරගෙන යාමට නිදහස තිබිය යුතු බවයි.

සම්භාව්‍ය ලිබරල්වාදයේ ප්‍රධාන මූලධර්මවලින් එකක් වන්නේ ඍණාත්මක නිදහස පිළිබඳ අදහසයි. එයින් අදහස් කරන්නේ පුද්ගලයාට බාහිර සීමාවන් නොමැති වීමයි. සම්භාව්‍ය ලිබරල්වාදීන් විශ්වාස කරන්නේ රාජ්‍යයේ කාර්යභාරය පුද්ගල අයිතීන් ආරක්ෂා කිරීමට සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය පවත්වා ගැනීමට සීමා විය යුතු බවයි. ශක්තිමත් රාජ්‍යයක් පුද්ගල නිදහසට තර්ජනයක් විය හැකි බවත්, ආර්ථිකයට රජය මැදිහත් වීම අකාර්යක්ෂමතාවයට හා නාස්තියට හේතු විය හැකි බවත් ඔවුහු තර්ක කරති.

ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය අනුව සම්භාව්‍ය ලිබරල්වාදීන් නිදහස් වෙලඳපොලවල් සහ තරඟකාරීත්වයේ වැදගත්කම විශ්වාස කරයි. ආර්ථික වර්ධනය සහ නවෝත්පාදනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා ආර්ථිකයට ලැයිසෙස්-ෆෙයාර් (Laissez Faire) ප්‍රවේශයක් හොඳම ක්‍රමය බව ඔවුහු තර්ක කරති. නීතියේ ආධිපත්‍යය ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ දේපළ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම හැර රජය වෙළඳපොළට ඇඟිලි නොගැසිය යුතු බව ඔවුහු විශ්වාස කරති.

Laissez Faire

සම්භාව්‍ය ලිබරල්වාදීන් ද සමාජ ප්‍රශ්න සඳහා රජයේ මැදිහත් වීම ගැන සැක පහළ කරති. ඔවුන් තර්ක කරන්නේ අන් අයට හානියක් නොවන තාක් කල්, ආගම, සදාචාරය සහ ජීවන රටාව සම්බන්ධයෙන් තමන්ගේම තේරීම් කිරීමට පුද්ගලයන්ට නිදහස තිබිය යුතු බවයි. ඔවුන් සාමූහිකත්වයට වඩා පුද්ගලවාදයට සහාය දැක්වීමට නැඹුරු වන අතර පුද්ගලයා සමාජයේ මූලික ඒකකය ලෙස සලකයි.

සම්භාව්‍ය ලිබරල්වාදය පිළිබද අදහස් දැක්වූ ප්‍රධාන පුද්ගලයන් වන්නේ John Locke, Adam Smith සහ Friedrich Hayek වන අතර Smith නූතන ආර්ථික විද්‍යාවේ පියා ලෙස සලකන අතර ඔහු නිදහස් වෙලඳපොලවල ප්‍රතිලාභ සඳහා තර්ක කරන අතර Locke ස්වභාවික අයිතීන් සහ සීමා සහිත පාලනයේ වැදගත්කම අවධාරණය කළේය. Hayek සමාජවාදය විවේචනය කිරීම සහ පුද්ගල නිදහස සහ වෙළඳපොල ආර්ථිකය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ප්‍රසිද්ධය.

Adam Smith
Friedrich Hayek 

සම්භාව්‍ය ලිබරල්වාදය බලගතු දේශපාලන හා ආර්ථික දර්ශනයක් ලෙස දිගටම පවතින අතර බටහිර ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ වර්ධනයට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, විශේෂයෙන් පුද්ගලවාදය අවධාරණය කිරීම සහ සමාජ සාධාරණත්වය සහ අසමානතාවය වැනි කරුණු කෙරෙහි අවධානය යොමු නොකිරීම සම්බන්ධයෙන් ඇතැම් පාර්ශ්වවලින් එය විවේචනයට ලක්ව ඇත.

2 සමාජ ලිබරල්වාදය (Social Liberalism) යනු කාර්මීකරණය හා නාගරීකරණය විසින් එල්ල කරන ලද අභියෝගවලට ප්‍රතිචාර වශයෙන් 19 වැනි සියවසේ අගභාගයේ සහ 20 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේදී මතු වූ ලිබරල්වාදයේ ආකාරයකි. එය පුද්ගල නිදහස සහ සමාජ සාධාරණත්වය පිළිබඳ අදහස් මත පදනම් වන අතර සමාජ සුබසාධනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සහ අසමානතාවය අවම කිරීම සඳහා රාජ්‍යයේ කාර්යභාරය අවධාරණය කරයි.

සමාජ ලිබරල්වාදීන් විශ්වාස කරන්නේ සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපනය සහ සමාජ ආරක්‍ෂාව වැනි මූලික සේවාවන් සැපයීමට සහ සියලුම පුරවැසියන්ට මූලික ජීවන තත්ත්වයකට ප්‍රවේශය ඇති බව සහතික කිරීමට රජයට වගකීමක් ඇති බවයි. ඔවුන් තර්ක කරන්නේ ආර්ථික අසමානතාවය පුද්ගල නිදහසට තර්ජනයක් විය හැකි බවත්, ප්‍රගතිශීලී බදුකරණය සහ විෂමතා අවම කිරීම අරමුණු කරගත් වෙනත් ප්‍රතිපත්ති හරහා මෙය විසඳීමට රජයට කාර්යභාරයක් ඇති බවත්ය.

සමාජ ගැටළු සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, සමාජ ලිබරල්වාදීන් සම්භාව්‍ය ලිබරල්වාදීන්ට වඩා ඉවසිලිවන්ත සහ සියල්ලන් ඇතුළත් කිරීමට නැඹුරු වෙති. ඔවුන් ආගම, සදාචාරය සහ ජීවන රටාව වැනි ක්ෂේත්‍රවල පුද්ගල නිදහසට සහාය දෙන නමුත් සමාජ ඒකාබද්ධතාවයේ වැදගත්කම සහ පොදු යහපත හඳුනා ගනී. තහවුරු කිරීමේ ක්‍රියාව සහ බහු සංස්කෘතිකවාදය වැනි විවිධත්වය සහ ඇතුළත් කිරීම් ප්‍රවර්ධනය කරන ප්‍රතිපත්තිවලට ඔවුන් වැඩි සහයෝගයක් දක්වයි.

සමාජ ලිබරල්වාදය සිවිල් අයිතිවාසිකම් ව්‍යාපාරය, කාන්තා ව්‍යාපාරය සහ පාරිසරික ව්‍යාපාරය ඇතුළු වැදගත් දේශපාලන හා සමාජ ව්‍යාපාර ගණනාවක් සමඟ සම්බන්ධ වී ඇත. සමාජ ලිබරල්වාදය හා සම්බන්ධ සමහර ප්‍රධාන චරිත අතර John Rawls, John Maynard Keynes සහ Franklin D. Roosevelt ඇතුළත් වේ. John Rawls සාධාරණත්වය සහ යුක්තිය පිළිබඳ මූලධර්ම මත පදනම් වූ සමාජ ගිවිසුම් න්‍යායක් සඳහා තර්ක කළ අතර, Maynard Keyens පූර්ණ රැකියා සහ ආර්ථික වර්ධනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා ආර්ථිකයට රජයේ මැදිහත්වීම වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම සඳහා ප්‍රසිද්ධය. 1930 ගණන්වල Roosevelt නව ගනුදෙනු වැඩසටහන් එක්සත් ජනපදයේ සමාජ ලිබරල්වාදයේ වර්ධනයේ සන්ධිස්ථානයක් ලෙස සැලකේ.

John Rawls
John Maynard Keynes
Franklin D. Roosevelt

සමාජ සාධාරණත්වය සහ පොදු යහපත ප්‍රවර්ධනය කිරීමේදී රාජ්‍යයේ භූමිකාව අවධාරණය කිරීම සඳහා සමාජ ලිබරල්වාදය ප්‍රශංසාවට හා විවේචනයට ලක්ව ඇත. සමහර විවේචකයින් තර්ක කරන්නේ සමාජ ලිබරල්වාදය අධික රාජ්‍ය මැදිහත්වීමක් සහ පුද්ගල නිදහස අහිමි වීමට හේතු විය හැකි අතර තවත් සමහරු තර්ක කරන්නේ එය පද්ධතිමය අසමානතා සහ ධනය හා බලය සංකේන්ද්‍රණය කිරීම සඳහා ප්‍රමාණවත් නොවන බවයි. එසේ වුවද, සමාජ ලිබරල්වාදය වැදගත් දේශපාලන දර්ශනයක් ලෙස අඛණ්ඩව පවතී, විශේෂයෙන්ම සමානාත්මතාවය සහ සමාජ සුබසාධනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම අරමුණු කරගත් සමාජ ප්‍රතිපත්ති සංවර්ධනය කිරීමේ දී එය වැදගත් වේ.

3 නව ලිබරල්වාදය (Neoliberalism) යනු 1970 ගණන්වල කේන්සියානු (Keynesian) ආර්ථිකයේ සහ සුභසාධන රාජ්‍යයේ අසාර්ථකත්වයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස මතු වූ දේශපාලන හා ආර්ථික දර්ශනයකි. එය පදනම් වී ඇත්තේ පුද්ගල නිදහස, නිදහස් වෙළඳපොළ සහ ආර්ථිකයට සීමා වූ රජයේ මැදිහත්වීම් පිළිබඳ අදහස් මතය. නව ලිබරල්වාදීන් විශ්වාස කරන්නේ නිදහස් වෙලඳපොලවල් ප්‍රවර්ධනය කිරීම, රාජ්‍ය සේවා පුද්ගලීකරනය කිරීම සහ කර්මාන්තයේ නියාමනය ඉවත් කිරීම හරහා ආර්ථික වර්ධනය සහ කාර්යක්ෂමතාවය වඩාත් හොඳින් සාක්ෂාත් කරගත හැකි බවයි.

නව ලිබරල්වාදයේ එක් ප්‍රධාන මූලධර්මයක් වන්නේ වෙළඳපල මූලධර්මවාදයේ අදහසයි, එයින් අදහස් කරන්නේ රාජ්‍ය මැදිහත්වීමකින් තොරව වෙළඳපල නිදහසේ ක්‍රියාත්මක වීමට ඉඩ හැරිය යුතු බවයි. නව ලිබරල්වාදීන් තර්ක කරන්නේ මෙය සම්පත් වඩාත් කාර්යක්ෂමව බෙදා හැරීමට සහ වැඩි ආර්ථික වර්ධනයකට තුඩු දෙනු ඇති බවයි. ආර්ථිකයට රජය මැදිහත් වීම අකාර්යක්ෂමතාව, නාස්තිය සහ වෙළඳපල විකෘති කිරීමට හේතු විය හැකි බව ඔවුහු විශ්වාස කරති.

ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය අනුව, නව ලිබරල්වාදීන් පෞද්ගලීකරණයේ සහ නියාමනය කිරීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කරයි. රාජ්‍ය අංශයට වඩා කාර්යක්‍ෂම ලෙස භාණ්ඩ හා සේවා සැපයීමට පෞද්ගලික අංශයට හැකි බවත්, තරගයට නව්‍යකරණය සහ කාර්යක්ෂමතාවය ගෙන යා හැකි බවත් ඔවුහු තර්ක කරති. ඔවුන් ආර්ථික වර්ධනයේ සහ සංවර්ධනයේ වැදගත් ධාවකයන් ලෙස සලකමින් ගෝලීයකරණයට සහ නිදහස් වෙළඳාමට සහාය වීමට ද නැඹුරු වෙති.

නව ලිබරල්වාදීන් ද සමාජ ප්‍රශ්න සඳහා රජයේ මැදිහත් වීම ගැන සැක පහළ කරති. ඔවුන් විශ්වාස කරන්නේ අන් අයට හානියක් නොවන තාක් කල්, ආගම, සදාචාරය සහ ජීවන රටාව සම්බන්ධයෙන් තමන්ගේම තේරීම් කිරීමට පුද්ගලයන්ට නිදහස තිබිය යුතු බවයි. ඔවුන් සාමූහිකත්වයට වඩා පුද්ගලවාදයට සහාය දැක්වීමට නැඹුරු වන අතර පුද්ගලයා සමාජයේ මූලික ඒකකය ලෙස සලකයි.

නව ලිබරල්වාදය හා සම්බන්ධ සමහර ප්‍රධාන චරිත අතර Milton Friedman සහ Ronald Reagan ඇතුළත් වේ. Friedman ප්‍රසිද්ධ වන්නේ ඔහුගේ මුදල්වාදය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම සහ ආර්ථිකයට රජයේ මැදිහත්වීම පිළිබඳ ඔහුගේ විවේචනය සඳහා ය. Reagan 1980 ගණන්වල ඔහුගේ ජනාධිපති ධුර කාලය තුල නව ලිබරල් ප්‍රතිපත්ති ගණනාවක් ක්‍රියාවට නැංවීය.

Milton Friedman
Ronald Reagan

නව ලිබරල්වාදය පුද්ගල නිදහස සහ ආර්ථික වර්ධනය කෙරෙහි එහි අවධාරනය සඳහා පැසසුමට ලක්ව ඇත. නමුත් සමාජ සුභසාධනය සහ පරිසරයේ වියදමින් වෙලඳපොලවල් මත අවධාරණය කිරීම සම්බන්ධයෙන් විවේචනවලට ද මුහුණ දී ඇත. විවේචකයින් තර්ක කරන්නේ නව ලිබරල් ප්‍රතිපත්ති අසමානතාවයට, පාරිසරික පරිහානියට සහ සමාජ ආරක්ෂණ ඛාදනය වීමට හේතු විය හැකි බවයි. එසේ වුවද, විශේෂයෙන්ම සංවර්ධිත ලෝකය තුළ නව ලිබරල්වාදය බලගතු දේශපාලන හා ආර්ථික දර්ශනයක් ලෙස දිගටම පවතී.

4 ලිබර්ටේරියන්වාදය (Libertarianism) යනු පුද්ගල නිදහස, සීමිත රජය සහ නිදහස් වෙළඳපොල අවධාරණය කරන දේශපාලන දර්ශනයකි. එය පදනම් වී ඇත්තේ අන් අයට හානියක් නොවන තාක් කල්, තම ජීවිතය පිළිබඳ තමන්ගේම තේරීම් කිරීමට පුද්ගලයන්ට නිදහස තිබිය යුතුය යන අදහස මත ය. ආර්ථිකයට සහ සමාජයට රජය මැදිහත් වීම සහජයෙන්ම හානිකර බවත්, එය හැකිතාක් සීමා කළ යුතු බවත් ලිබර්ටේරියන්වාදීන් විශ්වාස කරයි.

ලිබර්ටේරියන්වාදයේ එක් ප්‍රධාන මූලධර්මයක් වන්නේ පුද්ගල අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ අදහසයි. ලිබර්ටේරියන්වාදීන් තර්ක කරන්නේ පුද්ගලයන්ට ජීවිතයට, නිදහසට සහ දේපළවලට අයිතිය ඇති බවත්, මෙම අයිතිවාසිකම් නීතියෙන් ආරක්ෂා කළ යුතු බවත්ය. රජය පවතින්නේ මෙම අයිතීන් ආරක්ෂා කිරීමට බවත්, රජයේ වෙනත් ඕනෑම කාර්යයක් සීමා කළ යුතු බවත් පැහැදිලිව නිර්වචනය කළ යුතු බවත් ඔවුහු විශ්වාස කරති.

ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති අනුව ලිබටේරියන්වාදය නිදහස් වෙලඳපොලවල් සහ සීමිත රජයේ මැදිහත්වීම් විශ්වාස කරයි. ඔවුන් තර්ක කරන්නේ සම්පත් වෙන් කිරීමට සහ ධනය ඇති කිරීමට වඩාත් කාර්යක්ෂම ක්‍රමය නිදහස් වෙළඳපොල බවත්, ආර්ථිකයට රජය මැදිහත් වීම වෙළඳපල අකාර්යක්ෂමතාවයට හා විකෘති කිරීමට හේතු වන බවත්ය. ලිබර්ටේරියන්වාදය රජයේ රෙගුලාසි, බදුකරණය සහ සමාජ සුබසාධන වැඩසටහන් ගැන සැකයෙන් පසුවන අතර, මෙම දේවල් පෞද්ගලික අංශයට සහ ස්වේච්ඡා සංගම්වලට පැවරිය හැකි බව විශ්වාස කරති.

සමාජ ප්‍රශ්න සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ලිබටේරියන්වාදය ආගම, සදාචාරය සහ ජීවන රටාව වැනි ක්ෂේත්‍රවල පුද්ගල නිදහස වෙනුවෙන් පෙනී සිටින සමාජයක් වශයෙන් ලිබරල් වීමට නැඹුරු වෙති. ඔවුන් විශ්වාස කරන්නේ අන් අයට හානියක් නොවන තාක් කල්, මේ දේවල් සම්බන්ධයෙන් තමන්ගේම තේරීම් කිරීමට පුද්ගලයන්ට අයිතියක් තිබිය යුතු බවයි. ලිබර්ටේරියන්වාදය සමාජ ප්‍රශ්නවලදී රජයේ මැදිහත්වීම ගැන සැකයෙන් පසුවන අතර පුද්ගලයන්ට සහ ස්වේච්ඡා සංගම්වලට රජයට වඩා සමාජ ගැටලු ආමන්ත්‍රණය කළ හැකි බව විශ්වාස කරති.

ලිබර්ටේරියන්වාදයට සම්බන්ධ සමහර ප්‍රධාන චරිත අතර Ludwig von Mises සහ Ayn Rand ඇතුළත් වේ. Von Mises ඔහුගේ නිදහස් වෙලඳපොලවල් සහ පුද්ගල නිදහස වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම සඳහා ප්‍රසිද්ධියක් උසුලන අතර, Rand හේතුව, පුද්ගලවාදය සහ Laissez Faire ධනවාදය අවධාරණය කරන වාස්තවිකවාදයේ (Objectivism) දර්ශනය සඳහා ප්‍රසිද්ධය.

Ludwig von Mises
Ayn Rand 

ලිබර්ටේරියන්වාදය පුද්ගල නිදහස සහ සීමා සහිත රජය කෙරෙහි එහි අවධාරණය සඳහා ප්‍රශංසා කර ඇත. නමුත් රජය සහ සමාජ සුබසාධනය පිළිබඳ එහි සමහර විට ආන්තික අදහස් සඳහා විවේචනවලට ද මුහුණ දී ඇත. විවේචකයින් තර්ක කරන්නේ ලිබටේරියන් ප්‍රතිපත්ති අසමානතාවයට, සමාජ අස්ථාවරත්වයට සහ සමාජ ආරක්ෂණ ඛාදනය වීමට හේතු විය හැකි බවයි. එසේ වුවද, ලිබර්ටේරියන්වාදය, විශේෂයෙන්ම එක්සත් ජනපදයේ බලගතු දේශපාලන දර්ශනයක් ලෙස දිගටම පවතී.

ලිබරල්වාදයේ ප්‍රතිලාභ මෙසේ දැක්විය හැකිය.

1 පුද්ගල නිදහස: ලිබරල්වාදය පුද්ගල නිදහස, ස්වාධිපත්‍යය සහ ස්වයං නිර්ණය සඳහා ඉහළ අගයක් ලබා දෙයි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ රාජ්‍යයේ හෝ වෙනත් පුද්ගලයින්ගේ මැදිහත්වීමකින් තොරව පුද්ගලයන්ට තම ජීවිතය පිළිබඳ තමන්ගේම තේරීම් කිරීමට නිදහස ඇති බවයි. පුද්ගලයන්ට තමන්ගේම අරමුණු සහ ආශාවන් ලුහුබැඳීමට හැකි වන බැවින් මෙය වැඩි පෞද්ගලික තෘප්තියක් සහ සතුටක් ලබා ගත හැකිය.

2 සමානාත්මතාවය: ලිබරල්වාදය නීතිය ඉදිරියේ සමානාත්මතාවයේ වැදගත්කම සහ සියලු පුද්ගලයන්ට සමාන අවස්ථා අවධාරණය කරයි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ පුද්ගලයන්ට ඔවුන්ගේ ජාතිය, ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය, ආගම හෝ සමාජ තරාතිරම නොබලා සාධාරණව හා අපක්ෂපාතීව සලකන බවයි. වෙනස් කොට සැලකීම අවම කිරීමට සහ සමාජ සංහිඳියාව ප්‍රවර්ධනය කිරීමට මෙය උපකාරී වේ.

3 ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය: ලිබරල්වාදය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය හෝ ජනතාව විසින් පාලනය කිරීම යන අදහසට සමීපව බැඳී ඇත. මෙයින් අදහස් කරන්නේ පුද්ගලයන්ට තම ජීවිතයට බලපාන තීරණ සම්බන්ධයෙන් අදහස් ඇති බවත්, දේශපාලන බලය සාධාරණ හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ලෙස බෙදා හරින බවත්ය. මෙය දේශපාලන ස්ථාවරත්වය ප්‍රවර්ධනය කිරීමට සහ බලධාරින්ගේ බලය අනිසි ලෙස භාවිතා කිරීම වැළැක්වීමට උපකාරී වේ.

4 ආර්ථික සමෘද්ධිය: ලිබරල්වාදය ආර්ථික නිදහස සහ නිදහස් වෙලඳපොල කෙරෙහි දැඩි ලෙස අවධාරණය කරයි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ රාජ්‍ය මැදිහත්වීමකින් තොරව පුද්ගලයන්ට සහ ව්‍යාපාරවලට තම තමන්ගේ ආර්ථික අවශ්‍යතා ඉටුකර ගැනීමට නිදහස ඇති බවයි. සම්පත් කාර්යක්ෂමව හා ඵලදායී ලෙස වෙන් කර ඇති බැවින් මෙය වැඩි ආර්ථික වර්ධනයක්, නවෝත්පාදනයක් සහ සමෘද්ධියකට හේතු විය හැක.

5 සමාජ ප්‍රගතිය: ලිබරල්වාදය බොහෝ විට සමාජ ප්‍රගතිය සමඟ සම්බන්ධ වේ, එය පුද්ගලයන්ගේ ජීවිත වැඩිදියුණු කිරීම සහ වැඩි සමානාත්මතාවය සහ යුක්තිය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා සමාජ හා දේශපාලන වෙනස්කම් ප්‍රවර්ධනය කිරීමට උත්සාහ කරයි. මෙමගින් වැඩි සමාජ සංහිඳියාවක් ඇති කිරීමටත්, වඩාත් ඇතුළත් සහ සාධාරණ සමාජයකටත් මඟ පෑදිය හැක.

6 මානව හිමිකම්: ලිබරල්වාදය මානව හිමිකම් සඳහා ඉහළ වටිනාකමක් ලබා දෙන අතර, සියලු පුද්ගලයන්ගේ මූලික අයිතිවාසිකම් සහ නිදහස ආරක්ෂා කිරීමට උත්සාහ කරයි. මෙයට භාෂණයේ නිදහස, ආගමික නිදහස, සහ ඇසුරු කිරීමේ නිදහස වැනි අයිතිවාසිකම් මෙන්ම වධහිංසා, වහල්භාවය සහ වෙනත් ආකාරයේ අපයෝජනයන්ගෙන් ආරක්ෂා කිරීම් ඇතුළත් වේ. මෙමගින් මානව ගරුත්වය ප්‍රවර්ධනය කිරීමට සහ මානව හිමිකම් උල්ලංඝණය කිරීම් වැළැක්වීමට හැකි වේ.

සමස්තයක් වශයෙන් ලිබරල්වාදය පුද්ගල නිදහස, සමානාත්මතාවය, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, ආර්ථික සමෘද්ධිය, සමාජ ප්‍රගතිය සහ මානව හිමිකම්වල වැදගත්කම අවධාරණය කරයි. ලිබරල්වාදය පිළිබඳ විවේචන පවතින අතර, මෙම ප්‍රතිලාභ වඩාත් සාධාරණ, සමෘද්ධිමත් සහ සුහද සමාජයක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලෙස සැලකේ.

ලිබරල්වාදයේ දුර්වලතා මෙසේ දැක්විය හැක.

1 පුද්ගලවාදය: ලිබරල්වාදය පුද්ගල නිදහස කෙරෙහි අවධාරණය කිරීම සමහර විට පුළුල් ප්‍රජාව හෝ සමස්ත සමාජය කෙරෙහි සැලකිල්ලක් නොමැතිකමට හේතු විය හැක. මෙය සමාජ සංහිඳියාව බිඳවැටීමට හේතු විය හැකි අතර අන් අයගේ, විශේෂයෙන්ම කොන් කරන ලද හෝ අවාසි සහගත අයගේ සුභසාධනය ගැන සැලකිල්ලක් නොදක්වයි.

2 අසමානතාවය: ලිබරල්වාදය නීතිය ඉදිරියේ සමාන අවස්ථා සහ සමානාත්මතාවය අවධාරණය කරන අතර, සමාජයේ ගැඹුරු ව්‍යුහාත්මක අසමානතා ආමන්ත්‍රණය කිරීමට ඇතැම් විට අසමත් විය හැක. මෙය ආදායම්, ධනය සහ බලයේ නිරන්තර අසමානතාවයන්ට තුඩු දිය හැකි අතර එමඟින් සමාජ බෙදීම් දිගටම පවත්වා ගෙන යා හැකි අතර අසාධාරණයක් පිළිබඳ හැඟීමක් ඇති කළ හැකිය.

3 වෙළඳපල මූලධර්මවාදය: නිදහස් වෙලඳපොලවල් කෙරෙහි ලිබරල්වාදයේ අවධාරණය සමහර විට සියලු ගැටළු විසඳීමට වෙළඳපොළට ඇති හැකියාව කෙරෙහි අන්ධ විශ්වාසයක් ඇති කරයි. මෙය වෙළඳපල ක්‍රියාකාරකම්වල සමාජ හා පාරිසරික ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳ සැලකිල්ලක් නොමැතිකම මෙන්ම බාහිර හෝ තොරතුරු අසමමිතිය වැනි වෙළඳපල අසාර්ථකත්වයන් විසඳීමට අසමත් වීමට හේතු විය හැක.

4 නව ලිබරල්වාදය: ආර්ථික ලිබරල්වාදයේ ආකාරයක් වන මෑත දශකවල නව ලිබරල්වාදයේ නැගීම, නියාමනය, පෞද්ගලීකරණය සහ කප්පාදු ප්‍රතිපත්ති කෙරෙහි එහි අවධාරණය සඳහා විවේචනයට ලක් විය. මෙය විශේෂයෙන්ම ගෝලීය දකුණේ ඉහල යන අසමානතාවය, රැකියා අනාරක්ෂිතභාවය සහ මූල්‍ය අස්ථාවරත්වය සමඟ සම්බන්ධ වී ඇත.

5 අධිරාජ්‍යවාදය: සමහර විචාරකයින් තර්ක කරන්නේ අධිරාජ්‍යවාදය සහ බටහිර විසින් ගෝලීය දකුණ සූරාකෑම සාධාරණීකරණය කිරීමට ලිබරල්වාදය භාවිතා කර ඇති බවයි. මෙය යටත්විජිතවාදයේ ඉතිහාසය හා බටහිර බලවතුන් විසින් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ආර්ථික හා දේශපාලන ආධිපත්‍යයේ අඛණ්ඩව දක්නට ලැබේ.

6 පාරිසරික විනාශය: ලිබරල්වාදයේ ආර්ථික වර්ධනය සහ නිදහස් වෙලඳපොලවල් පිළිබඳ අවධාරණය සමහර විට පරිසරය පිළිබඳ සැලකිල්ලක් නොමැතිකම සහ පෘථිවිය මුහුණ දෙන පාරිසරික අභියෝගවලට විසඳුම් සෙවීමට අසමත් වීමට හේතු විය හැක. මෙය පාරිසරික හායනය, සම්පත් ක්ෂය වීම සහ දේශගුණික විපර්යාසවලට හේතු විය හැක.

ලිබරල්වාදයට බොහෝ ප්‍රතිලාභ ඇති අතර, පුද්ගලවාදය, අසමානතාවය, වෙළඳපල මූලධර්මවාදය, නව ලිබරල්වාදය, අධිරාජ්‍යවාදය සහ පාරිසරික විනාශය පිළිබඳ උත්සුකයන් ඇතුළු දෘෂ්ටිවාදය පිළිබඳ වලංගු විවේචන ද ඇත. මෙම උත්සුකයන් විසඳීමට සහ වඩා සාධාරණ සහ තිරසාර සමාජයක් ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා ලිබරල්වාදය සහ එහි ඇඟවුම් විවේචනාත්මකව විමර්ශනය කිරීම වැදගත් වේ.

ලිබරල්වාදය රටකට හොඳද නරකද යන්න තීරණය කරන ප්‍රධාන සාධක කිහිපයක් ඇත.

1 දේශපාලන ස්ථාවරත්වය: ලිබරල්වාදය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ පුද්ගල අයිතීන් කෙරෙහි අවධාරණය කිරීම දේශපාලන ස්ථාවරත්වය ප්‍රවර්ධනය කිරීමට උපකාරී වේ, මන්ද පුද්ගලයන්ට තම ජීවිතයට බලපාන තීරණ සම්බන්ධයෙන් හඬක් ඇති අතර බලය අනිසි ලෙස භාවිතා කිරීමෙන් ආරක්ෂා වේ. කෙසේ වෙතත්, ලිබරල්වාදය ඵලදායි ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවන්නේ නම් හෝ අඛණ්ඩ ආර්ථික හා සමාජ අසමානතා පවතී නම්, එය දේශපාලන නොසන්සුන්තාවයට හා අස්ථාවරත්වයට ද හේතු විය හැක.

2 ආර්ථික වර්ධනය සහ සමෘද්ධිය: පුද්ගලයන්ට සහ ව්‍යාපාරවලට තම අභිමතාර්ථයන් කරගෙන යාමට නිදහස ඇති බැවින් සහ සම්පත් කාර්යක්ෂමව වෙන් කර ඇති බැවින්, ලිබරල්වාදයේ ආර්ථික නිදහස සහ නිදහස් වෙළඳපොළ පිළිබඳ අවධාරණය වැඩි ආර්ථික වර්ධනයක් සහ සමෘද්ධියක් කරා ගෙන යා හැකිය. කෙසේ වෙතත්, වෙළඳපල ඵලදායී ලෙස නියාමනය නොකළහොත් හෝ නොනැසී පවතින ආර්ථික අසමානතා තිබේ නම්, ලිබරල්වාදය අසමානතාවයට හා අස්ථාවරත්වයට ද හේතු විය හැක.

3 සමාජ ඒකාබද්ධතාවය සහ ඇතුළත් කිරීම: ලිබරල්වාදයේ පුද්ගල නිදහස සහ සමානාත්මතාවය අවධාරණය කිරීම, සියලු පුද්ගලයන්ට සාධාරණව සහ අපක්ෂපාතීව සලකන බැවින්, සමාජ ඒකාබද්ධතාවය සහ ඇතුළත් කිරීම ප්‍රවර්ධනය කිරීමට උපකාරී වේ. කෙසේ වෙතත්, නොනවතින සමාජ හා ආර්ථික අසමානතා තිබේ නම් හෝ පුද්ගලවාදය ඕනෑවට වඩා ගෙන යන්නේ නම්, ලිබරල්වාදය සමාජ ඛණ්ඩනයකට සහ පුළුල් ප්‍රජාව කෙරෙහි සැලකිල්ලක් නොමැතිකමට ද හේතු විය හැක.

4 පාරිසරික තිරසාරත්වය: ලිබරල්වාදයේ ආර්ථික වර්ධනය සහ නිදහස් වෙලඳපොලවල් පිළිබඳ අවධාරණය සමහර විට පරිසරය පිළිබඳ සැලකිල්ලක් නොමැතිකම සහ පාරිසරික අභියෝගවලට විසඳුම් සෙවීමට අසමත් වීමට හේතු විය හැක. කෙසේ වෙතත්, පාරිසරික ගැටළු සැලකිල්ලට ගෙන තිරසාරත්වය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන්නේ නම්, ලිබරල්වාදයට පාරිසරික ආරක්ෂාව සහ සම්පත් සංරක්ෂණය ප්‍රවර්ධනය කළ හැකිය.

5 ගෝලීය සහයෝගීතාව: ලිබරල්වාදයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, මානව හිමිකම් සහ ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතාව පිළිබඳ අවධාරණය ගෝලීය සාමය සහ සහයෝගීතාව ප්‍රවර්ධනය කිරීමට උපකාරී වේ. කෙසේ වෙතත්, ලිබරල්වාදය අධිරාජ්‍යවාදය සාධාරණීකරණය කිරීමට යොදා ගන්නේ නම් හෝ ජාතීන් අතර අඛණ්ඩ ආර්ථික හා දේශපාලන අසමානතා පවතී නම්, එය ගෝලීය ආතතීන්ට හා ගැටුම්වලට ද හේතු විය හැක.

සමස්තයක් වශයෙන්, රටක යහපැවැත්ම ප්‍රවර්ධනය කිරීමේදී ලිබරල්වාදයේ සඵලතාවය රඳා පවතින්නේ එය ක්‍රියාවට නංවන ආකාරය සහ එය සමාජ සාධාරණත්වය, පාරිසරික තිරසාරත්වය සහ ගෝලීය සහයෝගීතාව වැනි අනෙකුත් වටිනාකම් සහ ප්‍රමුඛතා සමඟ සමබර වන්නේ කෙසේද යන්න මතය.

Latest